Encyklopedia


I LO w Bytowie

Ostatnia aktualizacja: 04/03/2013, 19:40, przez: Radosław Wera | Znalazłeś błąd? | Drukuj ten artykuł

Historia patronów ZSO w Bytowie

 

Nasza szkoła nosi imię Bojowników o Wolność i Polskość Ziemi Bytowskiej. Chcąc poznać ich dzieje, należy przybliżyć sytuację społeczno-polityczną terenów na których przyszło im żyć.

Ziemia Bytowska, która na przestrzeni dziejów przeżywała panowanie brandenbursko- pruskie, po I wojnie światowej znalazła się w granicach Niemiec.

Polska ludność powiatu bytowskiego z zadowoleniem przyjmowała oświadczenia zachodnich mężów stanu stwierdzające, że niepodległe państwo polskie „winno obejmować ziemie zamieszkałe przez bezspornie polską ludność” i wierzyła, iż Kaszubi to także „rdzennie polski żywioł”.[1]

Stan ludności polskiej zamieszkałej na Ziemi Bytowskiej bezpośrednio po zakończeniu I wojny światowej oceniano na 8000 mieszkańców. Żyła ona w zwartej masie we wschodnich i południowo-wschodnich obszarach powiatu, obejmujących parafie: ugoską, niezabyszewską i tuchomską.

Sprawę rewindykacji ziem Pomorza Zachodniego wysunął po raz pierwszy prezes Polskiego Komitetu Narodowego w Paryżu, Roman Dmowski w marcu 1917 roku. Podtrzymywała ją również delegacja polska na konferencję wersalską. Traktat Wersalski podpisany 28 czerwca 1919 roku nie uwzględniał postulatów Polski.

Na początku 1919 roku zaczął narastać ruch na rzecz przyłączenia Ziemi Bytowskiej do Polski. Głównym źródłem inspirowania wszelkich przedsięwzięć, co jednoznacznie stwierdzają niemieckie dokumenty, było miejscowe środowisko polskie. Pismo policji kryminalnej w Bytowie z dnia 3 kwietnia 1922 roku, dające analizę celów społeczno-politycznej i narodowej działalności ludności polskiej w latach 1918 – 1920, zaznacza, że głównymi ośrodkami polskiej myśli społecznej były miejscowości: Ugoszcz, Niezabyszewo, Studzienice, a w  mniejszym stopniu Półczno, Jeleńcz, Sominy, Osława Dąbrowa, Płotowo, Piaszno, Trzebiatkowo i miasto Bytów. Pismo to zawiera obszerny rejestr nazwisk rodzin, które w tej pracy brały aktywny udział. Wymienia ono nazwiska 20 rolników, 11 rzemieślników, 7 urzędników, 7 nauczycieli, 6 kupców, 2 księży katolickich, adwokata i lekarza. Spośród mieszkańców Bytowa, najbardziej zaangażowanych w ruch na rzecz przyłączenia Bytowskiego do Polski, dokument wymienia rodziny: Kossak – Główczewskich, Lasków, Kraweczyńskich, Malotków, Jeszków, Sobiszów, Rogalskich i innych.[2]

Wiosną 1919 roku przeprowadzono akcje wysyłania petycji. Jedną przekazano delegacji kaszubskiej, która udała się do Wersalu, inną Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu przedstawił Bernard Werra z Płotowa. Wysłano także petycje do rządu polskiego w Warszawie.[3]

Wśród miejscowych działaczy najwięcej energii i poświęcenia wykazywał Bernard Werra. Wokół niego skupiła się grupa Polaków, jak Jan Styp-Rekowski z Płotowa, Franciszek Wróbel i Feliks Napiątek z Ugoszczy, Jan Sikorski i Jan Trzebiatowski ze Studzienic, Franciszek Cysewski z Osławy Dąbrowy, August Krauze z Somin, Leon Gostomski z Trzebiatkowa, Kreftowie z Półczna i Jeleńcza oraz wielu innych.

Bernard Werra i Jan Styp-Rekowski prezentowali dążenia narodowe bytowskich Kaszubów w Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu, współpracowali z tajną organizacją polską powiatu lęborskiego, kierowaną przez Stefana Hozukę i Stefana Gracza.

Za działalność na rzecz włączenia Bytowskiego i Lęborskiego do Polski Gracz, Hozuka i Werra w styczniu 1919 roku odpowiadali przed sądem w Słupsku i pod zarzutem zdrady państwa skazani zostali na 9 tygodni więzienia.[4]

Gdy w myśl postanowień traktatu wersalskiego powiat bytowski pozostał w granicach państwa niemieckiego, ludność polską ogarnęły uczucia oburzenia i rozpaczy, którym dawała ona wyraz w licznych protestach i rezolucjach podejmowanych na zebraniach i wiecach.

Rozpoczęła się walka o wolność i polskość Ziemi Bytowskiej. Objęła ona sferę polityczną, społeczno-gospodarczą i kulturalną.

Ważną rolę w tej walce odegrały: Związek Polaków w Niemczech z „Prawdami Polaków”, Związek Polskich Towarzystw Szkolnych, Towarzystwo Młodzieży Polskiej, biblioteki.

Istotnym czynnikiem w rozwoju ruchu polskiego w Niemczech była samopomoc kredytowa. Taką rolę spełniał Bank Ludowy i „Kasa Polska” z kierownikiem Kaczmarczykiem Emilem.

Ważną rolę odegrały szkoły polskie w powiecie bytowskim. Ponadto Polacy z tego powiatu brali udział w wyborach do Reichstagu w 1932 roku.

Główne ośrodki życia narodowego Kaszubów na Ziemi Bytowskiej w latach tzydziestych XX wieku to: Ugoszcz, Rabacino, Płotowo, Osława Dąbrowa. Wybitni „bojownicy” o wolność i polskość Ziemi Bytowskiej to: ksiądz Robert Pluta-Prądzyński, Jan Bauer, rodzina Styp-Rekowskich, Bernard Werra, Bernard Wróbel, Antoni Szroeder, Piotr Gostomski.

Pierwsze dni drugiej wojny światowej zaznaczyły się szeroką falą aresztowań.

Zespół Szkół Ogólnokształcących w Bytowie nosi imię Bojowników o Wolność i Polskość Ziemi Bytowskiej. Tradycją szkoły jest konkurs wiedzy o patronach szkoły, który określa szczegółowy regulamin. Przygotowując się do konkursu, uczniowie wyjeżdżają do Muzeum Szkoły Polskiej w Płotowie.


[1] Dzieje Ziemi Bytowskiej. Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Gierszewskiego. Poznań 1972 (dalej cyt.: Dzieje Ziemi Bytowskiej...) , s. 299.
[2] Tamże, s. 302.
[3] Tamże, s. 303.
[4] Bernard Werra przebywał w więzieniu od stycznia do marca 1919 roku. Dzieje Ziemi Bytowskiej..., s. 304
.





Hasła pokrewne: Konkurs Wiedzy o Patronach Szkoły - spis zagadnień